را نسبت به تاريخ دولت مذكور نشان داد و تحقيقاتى كه اخيرا در اتحاد شوروى انجام گرفته مؤيّد آن شد . اجزاى ديگر دايرة المعارف چندان مورد توجّه محقّقان نشد ، در صورتى كه ممكن است از قسمت سرگذشت مشاهير براى پاره‌اى تحقيقات مطالبى به دست آيد . تحليلى كه ويدمان 27 و فران ، 28 هر كدام جداگانه ، از فصول مربوط به عطر ، داروها ، و گياهان كرده‌اند به طور كلى نشان مىدهد كه كتاب مطالبى پر ارزش دارد كه براى گياهشناس و نويسندهء تاريخ تمدّن نيز مانند جغرافى شناس مهم است . ارزشيابى كامل كتاب نويرى به علت نبودن چاپ كامل آن معوّق مانده بود . از جملهء خدمات برجستهء دانشمند مصرى ، احمد زكى پاشا ( متوفّى در پنجم ژوئيه 1934 ) ، ابن بود كه نسخهء كامل كتاب را در 31 جلد فراهم آورد كه بعضى از نسخهء اصلى است و بعضى ديگر از روى نسخه‌هاى استانبول و كتابخانه‌هاى اروپا عكسبردارى شده است . 29 چاپى كه دار الكتب مصر آغاز كرد به سال 1923 به جلد دوازدهم رسيد كه فن چهارم با آن به پايان مىرسد ، و جلدهاى ديگر همه قسمت تاريخ خواهد بود و بدين وسيله ارزشيابى اين اثر بزرگ دوران مماليك به طورى كه در خور اهمّيّت فوق العاده‌اى از لحاظ جغرافيا و تاريخ تمدّن آن عصر باشد ميسّر شده است . كتاب عمرى ، معاصر او ( 1301 - 1349 / 700 - 749 ه . ) ، از نظر ما بيشتر اهمّيّت دارد ، ولى شهرت آن در محافل علمى همانند نويرى نيست . 30 نام كامل وى كه شهاب الدّين احمد بن فضل الله عمرى دمشقى است نشان مىدهد كه به خلاف نويرى از مواليد مصر نبوده و نسبت خاندانش به عمر بن خطّاب مىرسد و بعضى از آنها كه از خير كسان خوشدل نيستند در اين ترديد كرده‌اند . اجداد بزرگ وى از مدّتها پيش در برلس مصر سفلى مقيم بوده‌اند ، 31 ولى همواره احساس مىكردند كه پيوستگىشان با دمشق بيشتر از مصر است . 32 بدين جهت عنوان دمشقى را حفظ كردند . عمرى نيز به دمشق تولّد يافت ولى در مصر بزرگ شد و علم آموخت و طبق رسوم خاندان ، همچون نويرى ، به خدمت ديوان در آمد ، زيرا به گفتهء مقريزى خاندان وى بتقريب مدّت يك قرن رياست ديوان انشاى مصر را داشته بودند . 33 عمرى ، بجز تمرين روزانهء دبيرى ، در رشته‌هاى مختلف علوم نيز شاگرد استادان مبرّز و معروف و از جمله برهان الدّين فركاح بود كه در رشتهء جغرافيا نيز فعاليت علمى داشت و در ضمن سخن از جغرافياى فلسطين در آن روزگار از او ياد خواهيم كرد . يكى ديگر از شاگردان وى شهاب الدّين حلبى ، يكى از علماى بلاغت ، بود . 34 ولى به هر حال ، عمرى علم را حرفهء خويش نكرد . مدّتى به مصر شغل قضاوت داشت و به دوران سلطان ناصر به جاى پدر رياست ديوان انشا يافت . به سال 1338 / 738 ه . عضو هيئت حجّ مصر بود . 35 و به علّت تند خويى ، با ولى نعمت